Kader 5.Bölüm: Hayat Boyu Seçim

Çocuk, çocuğun elinde uzaktan kumanda ve uzaktan kumandanın yönettiği arabımız olsun. Bu arabayı sınırları belirli  yol ağı pistine yerleştirelim. Araba sınırların dışına çıkamasın.
image

Bu benzetmedeki çocuk ruhtur. Elindeki kumanda ruhun yönettiği beyindir. Oyuncak araba ise kumandanın yönettiği yani beynin yönettiği bedendir. Yollar hayatımız, yolların sağa sola sapmayan yol ayrımı olmayan düz kısımları hayatta beynin deterministik olduğu “otamatik pilot”a ait kısımlardır. Yol ayrımları ise krala red-kabul sunulan şıklardır. Beynin sunduğu Ruhun seçtiği hayat kısımlarıdır.

Ömrümüz boyunca bu şekilde seçimlere yol ayrımlarına tabi oluruz. Örneğin hayat boyu sadece 1000 seçim yapmış  olsaydık. 2^1000 = 10^300 farklı olası yaşamımız olurdu!

Hayatımızın özeti bu uzaktan kumandalı araba hikayesinde tümüyle saklıdır. Doğumumuzdan beri belliki seçimlere tabi tutuluyoruz. Bunun sayısı belirli olduğuna göre yol ağı resmini çıkartabilseydik bir tür olası yaşamlarımızı barındıran tabloyu elde ederdik. Hayatımız bir uçtan başlayıp yol ayrımlarında bir o yana bir bu yana giderek sona ulaştığımız yol ağından başka bir şey değildir.

***

Beyindeki çok küçük bir kuantum olayı bizdeki makroskobik hareketleri tetikleyebilir mi bununla ilgili bir örnek anlatacağım:

Kuantum teorisi özgür iradeyi sağlayan şeydir demiyorum ama adaydır. Bir örnek olması açısından X faktörü nasıl oluyor da kuantumun minnacık etkisiyle büyük etkiler var edebiliyor gösterelim. Bir düşünce deneyi yapalım. Belli oranda büyüyen domino taşlarımız olsun. Şayet küçük olanı bir büyüğüne devirirsek o büyük olan ondan daha büyük olana devrilecektir. İsterse bir bina kadar olsun 1cm’lik domino taşı uygun düzenlemeyle dev bir domino taşını devirebilir. Küçüğün başlattığı zincirleme deviriş dolaylı olarak en büyüğe de aktarılır. Şimdi bu akıl yürütmeyi 1cm’den aşağı doğru götürelim. Öyleki atomik düzeye kadar inebiliriz. İşte bu atomik düzeydeki bir kuantum olayı benzer bir zincirleme olayı başlatacaktır. Demek istediğim şu: kuantumsal kaotik bir sistem! Hoş bir adaydır.

image

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s