Kader 8.Bölüm: Tanrıcık

Tanrının renk tercihlerimizi bilmesi özgür iradeye engel midir?

Soru gereksiz. Renk tercihleri bize aitse Tanrı bilse de bilmese de özgür iradeye engel değildir. Ancak soruyu şöyle sorabiliriz. Tanrı nasıl oluyor da bilebiliyor?

Bizler -yaratılanlar, zamanın içindekiler- bir şeyleri epistemolojik olarak biliriz. Bizim bir şeyleri bilmemiz için görmüş, duymuş, hesaplamış olmamız gerekir. Tanrı’ya getirdiğimiz eleştiriler de bu yüzden gelir. Tanrı’yı da epistemolojik şekilde biliyormuş gibi düşünürüz. Ancak onun bilmesi ontolojiktir, yapısaldır, fıtridir, kendindendir. Kısaca aşkındır.

Epistemolojik açıdan birinin tercihini bilmemiz imkansızdır. Zamansal açıdan daha ilerdedir. Gelmemiştir. Bilmek için ancak olmuş, bitmiş, gözlemlemiş olmak gerekir. Oysa renk tercihleri zaman içinde yaratıla gelir. Tanrı bilir çünkü o epistemolojiklik kıskacında değildir.

***

Madem ruhumuzu Tanrı yarattı, öyleyse o ruhun özelliklerini de o yaratmıştır. Eğer kötü bir ruhum varsa ya da kendini ileride kötü yapacak bir ruhum varsa bunu bana veren daha doğrusu beni böyle var eden Tanrı’dır. Yani ruhumun hamuru bizatihi Tanrı’ya ait değil midir? Öyleyse Tanrı bizi neden yargılıyor?

Sorumlu tutulabilirlik özgür iradeyi gerkli kılar, “kendi başına iş yapabilmeyi”, bir şekilde bir noktada bağımsız olabilmeyi. Her şeyi Tanrı’nın yarattığı bir ortamda aslında bu biraz zor gözüküyor. Düşünün bütün her şey yaratılmış. Her şey ona ait. Ruha verilen seçim hakkı “Tanrı’dan bağımsızlığı” şart koşar. İşte bu noktada ilginç şeyler söylemek icap ediyor. Bizde öyle bir şeyler varki bu Tanrı’yı kâle almıyor, daha farklı bir bakışla: Tanrı öyle bir varlık inşa ediyor ki kendisi bunu kâle alıyor! Sanki bir ikinci tanrı var ediyor…

Tanrı tanrı yaratabilir mi gibi paradoksal bir soruya girmeyeceğim. Onun yerine Tanrıya (haşa) daha basit bir teklifte bulunacağım. Tanrı tanrı değil de zayıflatılmış bir tanrı, tanrıcık yaratsın. Tanrıcığın tanımını söyle yapalım: Tanrı evrensel kümede, tanrıcık ise bu evrensel kümede bir A alt kümesinde tanrılık yapıyor! Tanrı böyle zayıf bir tanrıyı yaratabilir heralde. Yok eğer yaratamazsa problem değil çünkü biz tanrıya daha da kolay (!) bir teklifle geliyoruz. Biz tanrıcık değil daha da zayıflatılmış olan tanrıcıkcık yaratsın. Tanrı nasıl yaşadığımız evrenden istediği gibi yaratabilir, bu tanrıcıkcık ise sadece güneş sisteminde tiranlığa sahip (!). Bu hikayeyi devam ettirip Tanrı’ya hiç olmadığı kadar kolay, basit bir iş düşürüyoruz: tanrıcıkcık……cık evet sadece bu kadar. Etkinliği sadece ve sadece insan kafatasının içine sıkışıp kalmış bir tanrıcıkcık……cık!

Beyne hapis bir tanrı: söz konusu tanrı o kadar zayıflatılmıştır ki bırakın belli bir etkinlik alanına sahip olmayı, yaratma yetisi neredeyse yok olmuştur. Yapabileceği tek bir şey vardır: Kendine sunulan şıklara evet-hayır demek!

Anlattığımız bu mizahi analoji neden davranışlarımızdan sorumluyuz böylece cevabı olmaktadır.
(not: beyne hapis derken mekansal anlamda düşünmeyin)

Yaratmaların en küçüğü: İnsan seçim potansiyellerinin yaratıcısıdır! Bu sizi o kadar korkutmasın. Yaratmaların en küçüğü yoktan bir fazla olan seçmektir. Yaratma denilince muhtemelen somut düşünüyorsunuz. Somutluk bir tür yanılsamadır. Somut düşünmek yerine her şeyin bir bilgisel karşılığı olduğunu düşünün. Seçimde “o” ya da “bu” bilgisi yaratılan şeye tekabül eder.

(not: mutezile görüşte insan fiillerinin yaratıcısıdır. Benim söylediğim bundan çok farklıdır, hatta yazımın tümüne bakılınca mutezilenin nerede yanlış yaptığı çok iyi anlaşılır. Yazımı bu yönden şöyle değerlendirebiliriz: mutezilenin haklı olarak sorduğu fiillerimin yaratıcısı Allah ise nerede benim özgür iradem, ben ne yapıyorum ki o zaman?? Sorusuna esaslı bir cevap verme çabası)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s